Etiketler

, , , , ,

Not: 8/10
2012 ABD, 93 dk.
Yönetmen: Benh Zeitlin
Oyuncular: Quvenzhané Wallis, Dwight Henry, Levy Easterly, Lowell Landes, Pamela Harper, Gina Montana, Amber Henry, Jonshel Alexander

BU FİLMİ SEVDİYSEN BUNU DA GÖR!
400 Darbe / Les Quatre Cents Coups (1959)
Yönetmen: François Truffaut

BENH Zeitlin için ne söylenebilir ki! IMDb’deki fotosuyla birazcık olsun sevgili İnan Temelkuran’ı hatırlatan bu genç adam, ilk uzun metrajlı filmiyle dünyayı salladı, sallamaya da devam ediyor. İki kısa animasyonla başlayıp, onu “Düşler Diyarı”na taşıyan kısa kurmacası “Glory At Sea”yle ‘evrilen’ sineması, Zeitlin’i tartışmasız bugünün ‘harika çocuk’u yapıyor. Biraz da Steven Spielberg’ün ilk adımlarını hatırlatıyor bize onun bu çıkışı.
Buna ‘şanslı’ bir ilk film demek ne derece doğru olur bilmiyoruz, ama şans ya da değil, “Düşler Diyarı”nda parçaların yerli yerine oturduğunu ve hedef tahtasının tam göbekten vurulduğunu söylemek mümkün. Benh Zeitlin, senaryoyu da beraber yazdıkları Lucy Alibar’ın “Juicy And Delicious” adlı oyununu (bunu da merak etmedik değil) temel aldığı ilk çalışmasıyla, belki sadece ‘evrende kapladığımız yer’ üzerine ‘küçük’ bir film ortaya koymak istiyor, ama sonuca baktığımızda bu ‘küçüklük’ün onu devasa boyutlara ulaştırdığını görüyoruz. Çıkış noktasının fersah fersah üzerine tırmanan film, doğru enstrümanlar kullanıldığında etkinin ne derece artabileceğine dair de dersler içeriyor. Zeitlin, argümanını beylik cümleler eşliğinde dillendirmektense, izleyiciyle arasına yıkılmaz bir köprü kurarak, yani filmin hissiyatını bizlere aşılama yöntemini benimseyerek verince, başkarakteri Cimcime’yle (Hushpuppy) birlikte dünyanın sonuna (ya da başlangıca) doğru kesintisiz bir seyahate çıkmak da kolaylaşıyor bizim için.
Evet, 2012 boyunca sıkça karşımıza çıkan ‘kıyamet’ konsepti üzerine kurulu bir hikaye örgüsü var “Düşler Diyarı”nın. Ancak bu kıyametin insan eliyle geleceğini (geldiğini) öngörüyor film, ki ‘görünen’i çok daha deforme etmeyi düşünmüyor bu anlamda. Buzulların erimesiyle büyük bir bölümünün sular altında kalacağı neredeyse kesin olan yeryüzünün ‘erimeyle yok olacak’ güney kısmına sokuyor bizi hikaye. Kuzeydekilerin bir set çekerek kendilerini korudukları gezegende, setin öte yakasındaki ‘Leğen’ adlı bölgede yaşayanların toprağa (gerekirse suya) tutunma serüvenlerini anlatıyor film.
Post apokaliptik bir atmosfere sahip olsa da, örneğin bir “Çılgın Maks” (Mad Max) ya da “Su Dünyası” (Waterworld) benzeri bir yapıya hizmet etmiyor “Düşler Diyarı”. ‘İtilmişler’ arasında hayatta kalma mücadelesi veren başkarakteri Cimcime ile babası Wink’in, dahası Leğen’deki halkın sessiz çığlığını duyulabilir hale getirme isteği öne çıkıyor. Oscar’a da aday gösterilen küçük aktris Quvenzhané Wallis’in insanı darmadağın eden performansının da etkisiyle bu çığlığı net biçimde işitebiliyoruz. Babası tarafından her açıdan ‘güçlü’ bir birey olarak yetiştirilen Cimcime’nin, buna rağmen her şeye ve herkese ‘masalsı’ anlamlar yüklemesi, filmin de atardamarını oluşturuyor. Sert, acımasız, dayanılmaz koşullar altında hayatta kalmaya çalışırken, ‘evrenin minik bir parçası’ olduğunun idrakiyle bazı refleksler geliştiren karakter, ölümle yaşam arasındaki ince çizgide sürdürülen mücadelenin ‘sembolü’ olmayı da başarıyor en nihayetinde.
Belki birçok filmde bu referansı vermiş olabiliriz, ama burada da ister istemez “Pan’ın Labirenti”ni (El Laberinto Del Fauno) anmadan geçemeyeceğiz. Guillermo del Toro’nun masalına benzer bir atmosfer kuruyor Benh Zeitlin “Düşler Diyarı”nda. Cimcime’nin katı gerçeklikten kopuş formülüne dönüşüyor tutunduğu ‘düş dünyası’. Bir yanda sonu belli olan ve ‘aydınlık’ hissiyatı vermeyen bir tablo dururken, öte yanda mücadele ruhunun da tetiklediği bir ‘süper kahraman’ motifi öne çıkıyor. Babasının da desteğiyle ‘sağlam’ kalabilen Cimcime, küçük yaşta hem duygusal hem fiziksel hem de ruhsal anlamda biriktirdikleriyle adeta tanrısallaşıyor, en azından iyice azalan Leğen halkının gözünde. Bizlerse, son dakikaya kadar onun yanında durmayı görev biliyor, Cimcime’yle çıkılacak yolda tökezlemeyeceğimizi hissediyoruz.

Arka Pencere’nin (arkapencere.com)
11 Ocak 2013 tarihli sayısında yayımlanmıştır.

Beasts of the Southern Wild - 6
Quvenzhané Wallis