Etiketler

, , , , , , , , ,

Not: 8/10
2013 ABD, 138 dk.
Yönetmen: David O. Russell
Oyuncular: Christian Bale, Amy Adams, Bradley Cooper, Jennifer Lawrence, Jeremy Renner, Louis C.K.

BU FİLMİ SEVDİYSEN BUNU DA GÖR!
Belalılar / The Sting (1973)
Yönetmen: George Roy Hill

1990’LARDA çektiği ilk üç filmiyle geleceğin önemli sinemacılarından biri olacağının işaretlerini veren, 2000’leri tek filmle geçerek bu yargıyı havada bırakır gibi olan, ancak 2010’larla birlikte yeni ve çok daha çarpıcı bir çıkışa imza atan David O. Russell, aldığı Altın Küre ödülleriyle birlikte bu yılın Oscar’larında da en güçlü adaylar arasında kendine yer bulan son filmi “Düzenbaz”la (American Hustle) başyapıtını ortaya koymuş görünüyor.
1970’li yılların sonlarına uzatıyor tepsiyi David O. Russell bu kez ve içine özenle yerleştiriyor malzemesini. Bize dönüp de sunuma başladığındaysa apışıp kalıyoruz, onca dağınıklığın nasıl olup da mükemmele yakın bir bütün oluşturduğunu görerek. ‘Beş benzemez’ diyebileceğimiz karakterleri, hikayenin içine balıklama dalan farklı unsurları ve başı sonu birbirine karışacakmış gibi duran entrikayı nazara aldığımızda, “Düzenbaz”ın başyapıt olma ihtimalinin alabildiğine zayıf olduğunu söyleyebiliriz (söyleyebilirdik). Oysa, David O. Russell’ın her filminde baskın unsur olan senaryo, burada da kusursuzun tarifini yapıyor ve ortalığı toparlamanın ötesine geçerek, yepyeni bir ‘düzen’ sunuyor bizlere. Diyaloglarsa bu işin nasıl yapılması gerektiği üzerine ders verir nitelikte; hiçbir replik havada kalmıyor, öncesini ve sonrasını tamamlayıcı işlev üstleniyor. Karakterler konuştukça açılıyor hikaye, çenelerinin düşmesini ister halde buluyoruz kendimizi.
Evet, iyi bir senaryonun ‘vasat’ sayılabilecek bir hikayeyi nerelere taşıyabileceğinin göstergesi gibi “Düzenbaz”. Bu hikaye, bir sahtekarlık/yolsuzluk vakasının içine atıyor bizleri. Önce sevgili, sonra ortak olan iki sahtekarın, devreye FBI girdikten sonra dallanıp budaklanan serüvenlerini takip ediyoruz. Şu sıralarda Türkiye’nin de temel problemlerinden (cephelerinden) biri olan yolsuzluğun açığa çıkarılması gibi ‘ulvi’ bir amaç kendini gösterdiğindeyse, ‘kimin elinin kimin cebinde’ olduğunun pek anlaşılamadığı bir entrikayla yüzleşiyoruz. Mafyanın da işe bulaşmasıyla iyice karmaşıklaşan ve karanlıklaşan bu entrika, gene mükemmel senaryonun incelikli hamleleriyle rotasını buluyor. Kara mizah tonlarının da etkin olduğu bu resme bakarken keyif almamak olanaksız; her adımda biraz daha açılan ve toparlayıcı etkisini hissettiren senaryo, sanatla zanaatı aynı potada eriterek yükseltiyor filmin duygusunu.
Dönemin atmosferini de özellikle diyalogların arasına sıkıştırdığı göndermelerle saptayan “Düzenbaz”ın başarısının birincil sorumlusu senaryoysa, neredeyse aynı oranda etkin unsur da oyuncular kuşkusuz. Christian Bale ve Amy Adams’ın başı çektiği kadro, hikayenin her evresinde ‘uyum harikası’ kimliğiyle öne çıkarken, karakterlerin ‘kahraman’ olmaktan uzak görüntüsünü de mükemmelen yansıtıyor beyazperdeye. Christian Bale, bazı sahnelerde neredeyse duyulmayacak biçimde fısıldayarak konuşuyor ve karakterinin ‘güven/güvensizlik’ odaklı ruh halini netleştiriyor. Amy Adams ise kuşağının Meryl Streep’i olmaya doğru hızlı adımlarla ilerliyor ve ‘gönüllerin sevgilisi’ olmaktan uzaklaşıp ‘arzu nesnesi’ de olabileceğini belgeliyor. Bradley Cooper, Jennifer Lawrence ve Jeremy Renner da bu ikiliyi destekleyici hamleleriyle oyuncu kadrosunun başarısını tescilliyorlar. David O. Russell yapımlarının ‘senaryo filmleri’ olduğu kadar ‘oyuncu filmleri’ de olduğunu -bir kez daha- görmemizi sağlıyor bu isimlerin üstün performasları.
“Düzenbaz”ı izledikten sonra, “Yürü be David O. Russell, kim tutar seni!” demek kaçınılmazlaşıyor bizim için. “Ateşli Geceler”den (Boogie Nights) fırlamış gibi duran karakterleri ve ‘hafif’i ağırlaştıran kıvrak manevralarıyla sinema sanatını neden bu kadar sevdiğimizi gösteriyor yönetmen. Hiçbir şeyi şansa bırakmadığını, her şeye hakim olduğunu da hissettiriyor bir yandan, kendi sinemasını usulca inşa ederken…

Arka Pencere’nin (arkapencere.com)
17 Ocak 2014 tarihli sayısında yayımlanmıştır.

AmericanHustle
Christian Bale, Amy Adams