Etiketler

, , , , ,

Not: 8/10
2012 Belçika-Hollanda, 111 dk.
Yönetmen: Felix van Groeningen
Oyuncular: Johan Heldenbergh, Veerle Baetens, Nell Cattrysse, Geert Van Rampelberg, Nils De Caster

BU FİLMİ SEVDİYSEN BUNU DA GÖR!
Sınırları Aşmak / Walk the Line (2005)
Yönetmen: James Mangold

BU yılın ‘yabancı dilde en iyi film’ adaylarından biri “Kırık Çember” (The Broken Circle Breakdown). Oscar’ın her yıl olduğu gibi bu yıl da ‘en sağlam dalı’ bu ve kimin kazanacağına dair tahminlerin taca çıkma ihtimalinin de en yüksek olduğu dal. “Kırık Çember” de en az diğer dört güçlü aday kadar heykelciğe yakın anlayacağınız. Festivalde gösterildiği adıyla “Şeylerin Boktanlığı” ya da ticari gösterim ismiyle “Çölde Kutup Ayısı”yla (De Helaasheid Der Dingen) tanıdığımız Belçikalı sinemacı Felix Van Groeningen imzalı film, izleyeni ‘paramparça’ eden hikayesini ‘inanç’ ve ‘güven’ kavramları üzerinde yapılandırıyor. Ve bu kavramların altını tıka basa doldurarak yükseliyor, izleyende ‘travmatik’ bir etki bırakıyor.
‘Amerikan rüyası’na körü körüne inanan Belçikalı country müzisyeni Didier ile ona hayat yolunda ‘güvenerek’ mükemmelen eşlik eden karısı Elise’nin hikayesini anlatıyor “Kırık Çember”. İlk görüşte âşık olup evlenen, bir de kızları olan, kızın ölümcül hastalığı nedeniyle ‘kusursuz çember’in bozulmasına tanıklık eden çift, country müziğin ‘birleştirici’ etkisiyle idare eder gibi görünüyor önceleri. Ama Didier’nin her şeyi rasyonel bakışla açıklama özelliği, Elise’nin ‘inanmak isteyen’ doğasına çarpıp un ufak oluyor ve kararan tablo içinde iyice eziliyor karakterler; çıkış yolu için çabalasalar da çemberi onarmaları ve aşka kaldıkları yerden devam etmeleri mümkün olmuyor…
Ölümcül hastalık ve çocuğu yan yana koyduğumuzda çoğunlukla ‘sömürü’ hesabıyla yola çıkmış filmlerle karşılaşırız, ama “Kırık Çember”in meselesinin bu olmadığını, duruma çok daha genel bir çerçeveden baktığını söyleyebiliriz. Evet, izleyeni darmadağın eden bir yapısı var filmin, ama bunu ‘hesap/kitap’ formülüyle gerçekleştirmiyor. Birbirlerine olan aşklarına harfiyen inandığımız iki karakterin, koşullarla test edilen ilişkileri var merkezde ve bu resmin içindeki alabildiğine ince ayrıntılar.
Ateist Didier’nin, buna bütün bir hikaye boyunca sıkı sıkıya tutunmasının, herhangi bir esneme belirtisi göstermemesinin yan etkileri belki de filmde gördüklerimiz. Öte yandan, Elise’nin inançla ilişkisini kavrama noktasında ‘kendiliğinden’ oluşan bir rotayı takip etmesi de belirleyici bu resimde. Aşkın vücuda getirdiği ve ‘kopmayacak gibi’ duran bağ, nereden geleceği belli olmayan ‘çatışma’yı bekliyor sanki. O geldiğinde de geri dönüşsüz bir patikada buluyor kendini, çıkmazlara hapsoluyor. Aynı çizgide yürüyen iki ruh, koşulların onları ittiği noktada birbirlerinin antitezine dönüşüyor ve ‘ağırlık’ altında ezilmekten kurtaramıyorlar kendilerini.
Felix Van Groeningen, buradaki hikayeyi anlatırken lineerden uzaklaşan bir yapı kuruyor. Böylece ‘çemberin kırılması’nı çok daha hissedilir bir kıvama taşıyor. Zincirin halkalarının hangi aşamalarda koptuğunu net biçimde görebildiğimiz bu yaklaşım, Didier ve Elise’nin kimliklerinin geçirdiği evrimi de ameliyat masasına yatıyor bir yandan. İkilinin ‘öncesi/sonrası’ ya da ‘daha öncesi/daha sonrası’nın sık sık devreye sokulduğu bu anlatım modeli, country müziğin de önemli bir işlev üstlendiği fotoğrafın kusursuzca çekilmesini sağlıyor. Tersten de olsa örnek alındığını düşündüğümüz Carter Family’nin filmde de yorumlanan “Can The Circle Be Unbroken” adlı şarkısıysa ‘öz’ konusunda belli fikirler veriyor bize.
“Kırık Çember”, birbirinden değerli ve yaşamsal sahneler barındırıyor bünyesinde. Ama bunlardan biri her şeyin önüne geçiyor ve ‘özetliyor’ bütün olup bitenleri, perspektife ortak ediyor. Didier’nin konser sırasındaki öfkeli tiradı, hem kendisinin hem de Elise’nin dünyasındaki onarılmaz yarayı iyice kanatıyor ve ‘son’u hazırlıyor. Bu sahne ve tabii ki Johan Heldenbergh’in ciğerinin sökülmesine vesile olan performansı, çemberi bizim için de kırıyor ve küçük hayatlarımızdaki ‘umut’un pamuk ipliğine bağlı olduğunu hatırlatıyor…

Arka Pencere’nin (arkapencere.com)
24 Ocak 2014 tarihli sayısında yayımlanmıştır.

TheBrokenCircleBreakdown
Veerle Baetens